The Holocaust in the Galician Oil Belt

Kategorie: Konzentrationslager

Im Deutschen oft abgekürzt als KL oder KZ

Israel Zygmunt Lippman (1895-1944)

Before the wedding: Israel (Srulek) Lippman and Lusia (Lora) Fischman

Israel and Tusio Lippman

– Text / Tekst in: Deutsch English Polski

[DE] Israel (Srulek) Zygmunt Lippman war der Lieblingsonkel von Józef Lipman. Oft durfte der wissbegierige Józef seinem Onkel bei Zahnbehandlungen zusehen. Israel Lippman war verheiratet mit der aus Sambor stammenden Lusia, geb. Fischman. Ihr Sohn Tusio war vier Jahre jünger als Józef – oft spielten sie als Kinder zusammen. Alles änderte sich nach dem deutschen Überfall 1941. Einige Monate später wurde ein Ghetto in Boryslaw eingerichtet. Józef Lipman berichtet in seinen Erinnerungen:

In der Wohnung [im Ghetto] lebte außer uns dreien der Bruder meines Vaters, der Zahnarzt war, mit Frau und dem sehsjährigen Sohn. Er führte eine Zahnarztpraxis. Solange arische Patienten kommen konnten, ging es ihm gut. Sie bezahlten meist in Naturalien, also mit Lebensmitteln. Damit war Schluss, als das Ghetto eingerichtet wurde. Ich erinnere mich, als einmal ein Deutscher als Patient kam, er war Polizist bei der Reiterzugpolizei. Der Onkel kurierte ihm einige Zähne. Zum Schluss forderte der Deutsche, ihm Reithosen mit Lederbesatz zum Reiten nähen zu lassen. Sein Wunsch musste kostenlos erfüllt werden.“

Im Juni 1943 wurde das Ghetto ständig durchkämmt. Vorher hatten die Familien von Abraham Lippman und Israel Lippman in einer kleinen Wohnung im Ghetto zusammen gelebt. Diese Wohnung war relativ sicher, da Abraham Lippman ein gut getarntes Versteck eingebaut hatte. Als eine andere Wohnung im Ghetto leer stand, zogen Israel, Lusia und Tusio dorthin. Währenddessen versuchte die Familie von Lusia, für den kleinen blonden, sehr „arisch ausehenden“ Tusio in Krakau „arische Papiere“ zu bekommen. Als die Papiere endlich eintrafen, war es zu spät. Polizei und Miliz hatten das Ghetto druchkämmt und Lusia mit ihrem Sohn Tusio verhaftet. Einige Tage später wurden sie erschossen.

Danach verlor Israel Lippman jeden Lebenswillen. Für die Familie seines Bruders Abraham besorgte er ein Versteck gegen Bezahlung bei einer Bauernfamilie in Ratoszyn. Er hörte aber nicht auf die Bitten seines Bruders, sich selbst auch dort zu verstecken. Als das Zwangsarbeitslager in Boryslaw aufgelöst wurde, wurde er mit den anderen Juden in das KZ Plaszow transportiert. Vom KZ Plaszow wurde er am 10.8.1944 in das Außenlager Melk des KZ Mauthausen unter der Häftlingsnummer 87289 eingeliefert und musste dort im Steinbruch arbeiten. Die durchschnittliche Lebensdauer der Zwangsarbeiter dort betrug nur wenige Wochen. Am 17.11.1944 wird im Totenbuch sein Tod registriert – Todesursache „Kreislaufschwäche“. Das Archiv der Gedenkstätte Mauthausen schreibt dazu, dass die angegebenen Todesursachen „nicht mit den wirklichen Gründen für das Hinscheiden des Häftlings übereinstimmen“ müssen.

Kurzbiographie Israel Lippman

[EN] Israel (Zygmunt) Lippman was Józef Lipman’s favourite uncle. Often the inquisitive Józef was allowed to watch his uncle doing dental work. Israel Lippman was married to Lusia, née Fischman, who came from Sambor. Their son Tusio was four years younger than Józef – they often played together as children. Everything changed after the German invasion in 1941 and a few months later a ghetto was established in Boryslaw. Józef Lipman reports in his memoirs :

Apart from the three of us some other persons lived in the flat [in the ghetto]: my father’s brother, a dentist, with his wife and their six-year-old son. My father’s brother ran a dentist’s office. As long as Aryan patients could come he was quite well off. They mostly paid in kind, i.e. in food stuff. That came to an end when the ghetto was established. I remember a German patient coming to the dentist’s; he was a policeman employed at the mounted police. My uncle gave him some dental treatment. In the end the German demanded that on top of his free treatment, he was also sown some horse riding pants with leather trimmings. His wish had to be fulfilled without any compensation.

In June 1943 the ghetto was constantly raided. Previously, the families of Abraham Lippman and Israel Lippman had lived together in a small apartment in the ghetto. This apartment was relatively safe because Abraham Lippman had built a well-camouflaged hiding place. When another apartment in the ghetto was empty, Israel, Lusia and Tusio moved there. Meanwhile, Lusia’s family tried to get „Aryan papers“ for the little blond, very „Aryan-looking“ Tusio in Krakow. When the papers finally arrived, it was too late. Police and militia had combed the ghetto and arrested Lusia and her son Tusio. A few days later they were shot.

After that Israel Lippman lost all will to live. For the family of his brother Abraham, he found a hiding place with a peasant family in Ratoszyn for a fee. But he did not listen to his brother’s requests to hide himself there as well. When the forced labour camp in Boryslaw was closed down, he was transported with the other Jews to the Plaszow concentration camp. From Plaszow concentration camp he was transferred on 10.8.1944 to the Melk subcamp of Mauthausen concentration camp under prisoner number 87289, where he had to work in the quarry. The average lifespan of the forced labourers there was only a few weeks. On 17.11.1944 his death is recorded in the death register – cause of death „circulatory weakness“. The archive of the Mauthausen Memorial writes that the stated causes of death do“ not necessarily correlate with the actual reasons for the prisoner’s demise“.

short biography Israel Lippman

[PL] Israel (Zygmunt) Lippman był ulubionym wujkiem Józefa Lipmana. Żądny wiedzy Józef mógł często patrzeć, jak jego wujek wykonuje pracę dentystyczną. Israel Lippman ożenił się, z pochodzącą z Sambora, Lusią, z domu Fischman. Ich syn Tusio był cztery lata młodszy od Józefa – często bawili się razem jako dzieci. Wszystko zmieniło się po wkroczeniu Niemców w 1941 roku i po utworzeniu kilka miesięcy później w Borysławiu getta. Józef Lipman relacjonuje w swoich wspomnieniach:

„W mieszkaniu tym mieszkali oprócz nas trojga, również brat ojca, dentysta z żoną i 6-cio letnim synkiem i prowadził gabinet dentystyczny. Póki mogli przychodzić aryjscy pacjenci to powodziło mu się dobrze, płacili przeważnie w naturze tj. artykułami spożywczymi. To się skończyło jak utworzono getto. Pamiętam jak kiedyś zgłosił się jako pacjent Niemiec, policjant z Reiterzugpolizei. Wujek wyleczył mu kilka zębów, a on na koniec zażądał, aby mu dać uszyć Reitthosen ze skórzanymi flekami do konnej jazdy, jego życzenie musiało zostać bezpłatnie spełnione.“

W czerwcu 1943 roku getto było stale przeczesywane. Wcześniej rodziny Abrahama Lippmana i Israela Lippmana mieszkały razem w małym mieszkaniu w getcie. To mieszkanie było stosunkowo bezpieczne, ponieważ Abraham Lippman zbudował dobrze ukrytą kryjówkę. Kiedy w getcie znalazło się inne puste mieszkanie, Israel, Lusia i Tusio się tam przeprowadzili. Tymczasem rodzina Lusi próbowała zdobyć w Krakowie „aryjskie papiery“ dla małego, bardzo „aryjsko wyglądającego“ blondynka Tusia. Kiedy papiery w końcu dotarły, było już za późno. Policja i milicja przeczesały getto i aresztowały Lusię i jej syna Tusia. Kilka dni później zostali zastrzeleni.

Wtedy Israel Lippman stracił wszelką wolę życia. Rodzinie swego brata Abrahama znalazł za opłatą kryjówkę u chłopskiej rodziny w Ratoszynie. Ale nie słuchał próśb brata, by się tam również ukryć. Po zamknięciu obozu pracy przymusowej w Borysławiu, został przewieziony wraz z innymi Żydami do obozu koncentracyjnego w Płaszowie. Z obozu w Płaszowie został przeniesiony 10.8.1944 r. do Melk podobozu obozu koncentracyjnego Mauthausen z numerem więźnia 87289, gdzie musiał pracować w kamieniołomie. Przeciętna długość życia robotników przymusowych wynosiła tam tylko kilka tygodni. W dniu 17.11.1944 r. jego śmierć została wpisana do księgi zgonów – przyczyna śmierci „niewydolność krążenia“. Archiwum Miejsca Pamięci Mauthausen pisze, że podane przyczyny śmierci „nie muszą odpowiadać rzeczywistym przyczynom śmierci więźnia“.

krótka biografia Izraela Lippmana

Left: Abraham Lippman; front right: Israel (Srulek) Zygmunt Lippman

Tusiek (Tusio) with his dog

Sources: Lipman, memories; archive of the concentration camp memorial Mauthausen; information from Eva Robotnick
Photos: Private archive Prof. Lipman

Carl Krauch (1887-1968)

1942 Krauch, Bayer labor

1948 Krauch, Nürnberg / Nuremberg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 – Text / Tekst in Deutsch / English / Polski

[DE] Chemiker, Professor, Wehrwirtschaftsführer, Kriegsverbrecher

Als Himmler im Herbst 1943 alle jüdischen Zwangsarbeiter der Karpathen-Öl AG ermorden lassen wollte, intervenierten bei ihm Alfred Speer, Alfred Bentz und Carl Krauch – mit Erfolg. War Carl Krauch also ein Judenretter? Mitnichten! Es ging ihm nur um die Sicherung der kriegswichtiger Ölversorgung. Zugleich verlangte er mit Nachdruck von der Karpathen Öl die zügige Reduzierung der Anzahl jüdischer Zwangsarbeiter., was ihren sicheren Tod bedeutete.

Krauch war im Vorstand von BASF und IG Farben. Als eine Schlüsselperson in der 4-Jahresplan-Behörde, die Deutschland innerhalb von vier Jahren kriegsbereit machen sollte, forcierte er die Aufrüstung, insbesondere den Bau von Werken zur Herstellung von synthetischem Benzin sowie zur Produktion von Sprengstoffen und Giftgas. Als Standort eines neuen Buna-Werks wählte er Auschwitz aus. Am 18.2.1941 forderte er in einem Brief an Göring die größtmögliche Zahl gelernter und ungelernter Arbeiter aus dem nahegelegenen Konzentrationslager. „Krauch wurde zum Symbol des Rüstungsbeitrags der I.G.“ (Borkin)

Ab Mai 1944 bombardierten die Alliierten die ungeschützten Treibstoffwerke. Krauch wirkte maßgeblich mit am Mineralölsicherungsplan („Geilenberg-Programm“), das die Unter-Tage-Verlagerungen der Raketen-, Flugzeug- und Mineralölindustrie vorsah. Tausende Zwangsarbeiter und KZ-Häftlinge kostete das ihr Leben.

Nach Kriegsende behauptete Krach im I.G.-Farben-Prozess, keine Ahnung von den Zuständen in den Konzentrationslagern gehabt zu haben. 1948 wird er zu 6 Jahren Gefängnis verurteilt. Die Hohe Kommission der Alliierten verfügte die Zerschlagung der IG Farben und bestimmte, dass kein verurteilter Kriegsverbrecher direkt oder indirekt in der Leitung der neu entstehenden Gesellschaften vertreten sein dürfe (Law No. 35). Bereits 1950 befindet Krauch sich wieder auf freiem Fuß. Er wird dann Aufsichtsratsmitglied in der IG-Nachfolgegesellschaft Chemische Werke Hüls.
Kurzbiographie Carl Krauch

Bundesarchiv 146-2007-0058: IG Farben Auschwitz

Bundesarchiv 146-2007-0068: IG Farben Auschwitz – Strassenbauarbeiten

[EN] chemist, professor, military economy leader, war criminal

When Himmler wanted to have all Jewish forced labourers of the Karpathen-Öl AG murdered in autumn 1943, Alfred Speer, Alfred Bentz and Carl Krauch intervened with him – with success. So was Carl Krauch a Jew saviour? Not at all! He was only concerned with securing the oil supply that was so important for the war effort. At the same time, he demanded emphatically that the Carpathian oil company quickly reduce the number of Jewish forced laborers, which implied their certain death.

Krauch was on the board of BASF and IG Farben. As a key figure in the Four-Year Plan Authority, which was to make Germany ready for war within four years, he pushed ahead with armaments, in particular the construction of plants for the production of synthetic gasoline and the production of explosives and poison gas. He chose Auschwitz as the site of a new Buna plant. On February 18, 1941, in a letter to Göring, he demanded the largest possible number of skilled and unskilled construction workers from the adjoining concentration camp. “Krauch became the symbol of I.G.’s contribution to Germany’s military strength.” Borkin, Crime, p. 61

From May 1944 the Allies bombed the unprotected fuel plants. Krauch played a decisive role in the mineral oil security plan („Geilenberg Programme“), which provided for the underground relocation of the rocket, aircraft and mineral oil industries. This cost thousands of forced labourers and concentration camp prisoners their lives.

After the end of the war, Krach claimed in the I.G. Farben trial that he had no idea of the conditions in the concentration camps. In 1948 he was sentenced to 6 years in prison. The Allied High Commission ordered the dismantling of IG Farben and stipulated that no convicted war criminal could be directly or indirectly represented in the management of the newly emerging companies (Law No. 35). Already in 1950 Krauch is again at liberty. He then became a member of the supervisory board of the IG successor company Chemische Werke Hüls.
short biography Carl Krauch

[PL] chemik, profesor, szef gospodarki wojskowej, zbrodniarz wojenny

Kiedy jesienią 1943 roku Himmler chciał zamordować wszystkich żydowskich robotników przymusowych z Karpathen-Öl AG, Alfred Speer, Alfred Bentz i Carl Krauch interweniowali u niego – z sukcesem. Czy więc Carl Krauch był żydowskim wybawcą? Wcale nie! Zależało mu tylko na zabezpieczeniu dostaw ropy naftowej, które były tak ważne dla działań wojennych. Jednocześnie stanowczo domagał się, aby karpackie przedsiębiorstwo naftowe szybko zmniejszyło liczbę żydowskich robotników przymusowych, co oznaczało ich pewną śmierć.

Krauch był w zarządzie BASF i IG Farben. Jako kluczowa postać we władzach Planu Czteroletniego, który w ciągu czterech lat miał przygotować Niemcy do wojny,

forsował prace nad uzbrojeniem, w szczególności nad budową instalacji do produkcji benzyny syntetycznej oraz produkcji materiałów wybuchowych i gazu trującego. Wybrał Auschwitz jako miejsce lokalizacji nowej fabryki Buny. 18 lutego 1941 r. w liście do Göringa zażądał jak największej liczby wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych pracowników z pobliskiego obozu koncentracyjnego. „Krauch stał się symbolem wkładu I.G. w siłę wojskową Niemiec.“ (Borkin, Crime, p 61)

Od maja 1944 roku alianci bombardowali niechronione zakłady paliwowe. Krauch odegrał decydującą rolę w planie bezpieczeństwa dla ropy naftowej („Program Geilenberga“), który przewidywał przeniesienie przemysłu rakietowego, lotniczego i naftowego pod ziemię . Kosztowało to życie tysięcy robotników przymusowych i więźniów obozów koncentracyjnych.

Po zakończeniu wojny Krach twierdził w procesie I.G. Farbena, że nie miał pojęcia o warunkach panujących w obozach koncentracyjnych. W 1948 roku został skazany na 6 lat więzienia. Aliancka Wysoka Komisja nakazała likwidację IG Farben i zastrzegła, że żaden skazany zbrodniarz wojenny nie może być bezpośrednio lub pośrednio reprezentowany w kierownictwie nowo powstających spółek (ustawa nr 35). Lecz już w 1950 roku Krauch znów jest na wolności. A potem zostaje członkiem rady nadzorczej następcy IG, firmy Chemische Werke Hüls.
krótka biografia Carla Kraucha

[UA] Хімік, професор, військовий начальник, військовий злочинець

https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%85

 

Prozess / Process: KZ Stutthof / Concentration Camp Stutthof

Häftlingskarte Ronja Guttenplan, KZ Stutthof

[DE] In Münster fand ein Prozess statt gegen einen früheren SS-Wachmann des Konzentrationslagers Stutthof (etwa 50 km entfernt von Danzig); die Regionalschau Münster berichtete darüber. (WDR-Münster über das KZ Stutthof)
In unserer Ausstellung über den Holocaust im galizischen Erdölrevier dokumentieren wir vor allem das Schicksal der jüdischen Familie Lippman. Ronya (Ronja) Guttenplan war die Tante des Überlebenden Prof. Józef Lipman. Als die Nazi-Besatzung angesichts der heranrückenden Roten Armee die Erdölstadt Boryslaw aufgab, löste man das Zwangsarbeitslager für Juden auf und brachte die noch lebenden arbeitsfähigen Juden in das KZ Krakau-Plaszów. Von dort wurde Ronya Guttenplan in das KZ Auschwitz transportiert, wo sie am 8.8.1944 unter der Häftlingsnummer A_17456 registriert wurde. Am 10.9.1944 wurde sie dann in das KZ Stutthof überstellt (Häftlingsnummer #85050). Dort kam sie um: ob durch Entkräftung, Hunger, Krankheit, Misshandlung oder Spritze ins Herz lässt sich nicht mit Sicherheit sagen.

Der Prozess wurde jetzt wegen des Gesundheitszustandes des Angeklagten vorzeitig beendet (WDR-Münster über das Prozessende). Trotzdem war es in jedem Fall gut, dass durch diesen Prozess noch einmal an die Ermordung der Juden in diesem KZ erinnert wurde. Für uns verbindet sich dieses grausige Geschehen auch mit dem Bild von Ronya Guttenplan.

[EN] A trial against a former SS guard of the Stutthof concentration camp (about 50 km away from Danzig) took place in Münster; the Regionalschau Münster reported on it.
In our exhibition on the Holocaust in the Galician oil district, we document above all the fate of the Jewish Lippman family. Ronya Guttenplan was the aunt of the survivor Prof. Józef Lipman. When the Nazi occupation abandoned the oil town of Boryslaw in the face of the approaching Red Army, the forced labor camp for Jews was dissolved and the Jews still alive and able to work were brought to the Krakow-Plaszów concentration camp. From there, Ronya Guttenplan was transported to the Auschwitz concentration camp, where she was registered on 8 August 1944 under prisoner number A_17456. On September 10, 1944, she was transferred to the Stutthof concentration camp (prisoner number #85050). There she was killed: whether by

Familienfoto vor 1939; Ronja Guttenplan ganz links

exhaustion, hunger, illness, abuse or injection into the heart cannot be said with certainty. In any case, it is good that this trial once again reminds us of the murder of the Jews in this concentration camp. For us, this horrible event is also connected with the image of Ronya Guttenplan.

[PL] Obecnie w Münsterze toczy się proces przeciwko byłemu strażnikowi SS z obozu koncentracyjnego Stutthof (ok. 50 km od Gdańska), o którym informuje dziennik regionalny z Münsteru.
Na wystawie poświęconej Holokaustowi w galicyjskim okręgu naftowym dokumentujemy przede wszystkim losy żydowskiej rodziny Lippmanów. Ronja Guttenplan była ciotką ocalałego prof.Józefa Lipmana. Niemcy uciekając przed zbliżającą się Armią Czerwoną, tuż przed opuszczeniem miasta naftowego Borysław, likwidują obóz pracy przymusowej dla Żydów, a Żydów wciąż żyjących i zdolnych do pracy przewożą do obozu koncentracyjnego Kraków-Plaszów. Stamtąd przewożą Ronję Guttenplan do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie 8 sierpnia 1944 r. została zarejestrowana pod numerem więźnia A_17456. Następnie 10.9.1944 r. przenoszą ją do obozu koncentracyjnego Stutthof (numer więźniai #8505050) gdzie zmarła: czy to przez wyczerpanie, głód, chorobę, maltretowanie czy zastrzyki do serca, tego nie można z całą pewnością stwierdzić. W każdym razie dobrze się stało, że ten proces po raz kolejny przypomina nam o zabójstwie Żydów w tym obozie koncentracyjnym. Dla nas to makabryczne wydarzenie jest również związane z obrazem Ronji Guttenplan.