A Story of Destruction and Survival

The Holocaust in the Galician Oil Belt

Kategorie: Karpathen-Öl AG (Seite 1 von 2)

Josef Pöll (1905- )

[DE] Josef Pöll, Schutzpolizist in Österreich seit 1934, wurde nach dem Überfall auf die Sowjetunion nach Borysław in Galizien kommandiert. Er war kein NSDAP-Mitglied.

Auf dem Weg nach Borysław kam die Gruppe Polizisten am 18.11.1941 nach Zaleszczyki. Ihr zukünftiger Vorgesetzter, Hauptmann Wüpper, erteilte dem Judenrat den Auftrag, dass eine bestimmte Anzahl Juden, „ausgerüstet mit Arbeitsgeräten zur Reinigung einer Kaserne außerhalb der Stadt zur Verfügung gestellt werden müssen. Einige Tage vorher wurden diesen Juden die Wertgegenstände … in unserer Dienststelle … abgenommen. Ich war Augenzeuge dieses Vorgangs … Die Juden wurden in der Nähe der Kaserne … durch den SD, in Anwesenheit Hauptmanns Wüppers und Leopold Mitas erschossen.“ (Vernehmung Pöll, 10.7.47). Inwieweit Pöll selbst bei der Erschiessung beteiligt war, ist unklar – jedenfalls war für ihn und die meisten seiner Kollegen damit eine Schranke gefallen: man konnte und sollte „jüdische Untermenschen“ bedenkenlos abschlachten. Pöll erwies sich in der Folge als skrupelloser Täter:.

  • 6.8.1942: Teilnahme an Razzien, um tausende Juden in das Vernichtungslager Bełżec zu transportieren, brutale Räumung des jüdischen Waisenhauses, umfangreiche Plünderungen im Ghetto
  • 21.-24. 10.1942: Für einen weiteren Transport nach Bełżec Durchkämmung des Ghettos, Misshandlung und Ermordung von Juden. Pöll erschoss u.a. dabei die Mutter des ehemaligen Grubenbesitzers Josef Oberländer
  • 02/1943 Liquidierung von Arbeitskommandos, Beginn der Räumung der Ghettos. Pöll soll dabei Kinder erschlagen und zusammen mit dem Schupo Mitas die ehemaligen Raffineriebesitzer Hermann und Max Stern erschossen haben
  • Sommer 1943: Pöll und Neumayer erschießen zwei versteckte jüdische Frauen

Kurzbiographie Josef Pöll
Josef Pöll Vernehmung
Josef Pöll Tatbeschreibungen

[EN] Josef Pöll, Schutzpolizist in Austria since 1934, was commanded to Borysław in Galicia after the attack on the Soviet Union. He was not a member of the NSDAP.

On the way to Borysław the group of policemen arrived in Zaleszczyki on 18.11.1941. Their future commander in chief, Captain Wüpper, gave the Judenrat the order that a certain number of Jews, „equipped with tools for cleaning a barracks outside the town, must be made disposable. A few days earlier, these Jews had been deprived of their valuables … in our office … I was an eyewitness to this event … The Jews were shot near the barracks … by the SD, in the presence of Hauptmann Wüpper and Leopold Mitas. (Interrogation Pöll, 10.7.47). To what extent Pöll himself was involved in the shooting is unclear – at any rate, for him and his colleagues‘ masters a barrier had been broken: one could and should slaughter „Jewish subhumans“ without any concerns. Pöll subsequently proved to be an unscrupulous perpetrator:

  • 6.8.1942: participation in raids to transport thousands of Jews to the extermination camp Bełżec, brutal evacuation of the Jewish orphanage, extensive looting in the ghetto

  • 21-24. 10.1942: For a further transport to Bełżec Comb through the ghetto, maltreatment and murder of Jews. Pöll shot the mother of the former mine owner Josef Oberländer

  • 02/1943 Liquidation of work squads, beginning of the evacuation of the ghettos. Pöll is said to have killed children and, together with Schupo Mitas, shot the former refinery owners Hermann and Max Stern

  • Summer 1943: Pöll and Neumayer shoot two hidden Jewish women

short biography Josef Pöll
Josef Poell interrogation
Some of Josef Pöll’s deeds

[PL] Josef Pöll, od 1934 roku funkcjonariusz Schutzpolizei w Austrii, po ataku na Związek Radziecki został odkomenderowany do Borysławia w Galicji. Nie był członkiem NSDAP.

W drodze do Borysława 18.11.1941 r. grupa policjantów przybyła do Zaleszczyk. Ich przyszły przełożony, kapitan Wüpper, wydał Judenratowi rozkaz, aby pewna liczba Żydów „wyposażona w narzędzia do czyszczenia koszar poza miastem, stawiła się do dyspozycji. Kilka dni wcześniej, Żydzi ci zostali pozbawieni swoich kosztowności… w naszym biurze… Byłem naocznym świadkiem tego wydarzenia… Żydzi zostali zastrzeleni w pobliżu koszar… przez SD, w obecności Hauptmanna Wüppera i Leopolda Mitasa.” (Przesłuchanie Pöll, 10.7.47). W jakim stopniu sam Pöll był zaangażowany w rozstrzelanie jest niejasne – w każdym razie w przypadku niego i większości jego kolegów przełamano barierę: wolno i należy dokonywać bez wahania rzezi na „żydowskich podludziach“. Już wkrótce Pöll okazał się być pozbawionym skrupułów sprawcą:.

  • 6.8.1942: udział w łapankach, ażeby wysłać tysiące Żydów do obozu zagłady w Bełżcu, brutalna ewakuacja żydowskiego sierocińca, rozległe grabieże w getcie

  • 21-24. 10.1942: przeczesywanie getta do kolejnego transportu do Bełżca , maltretowanie i mordowanie Żydów. Pöll zastrzelił m.in. matkę byłego właściciela kopalni Josefa Oberländera.

  • 02/1943: likwidacja oddziałów roboczych, początek likwidacji gett. Mówi się, że Pöll zabijał przy tym dzieci i wraz z policjantem z Schupo Mitasem zastrzelił byłych właścicieli rafinerii Hermanna i Maxa Sterna.

  • Lato 1943: Pöll i Neumayer zastrzelili dwie ukryte Żydówki.

krótka biografia Josefa Pölla
Protokół z przesłuchania Josefa Pölla
Opisy niektórych czynów Josefa Pölla

Carl Krauch (1887-1968)

1942 Krauch, Bayer labor

1948 Krauch, Nürnberg / Nuremberg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[DE] Chemiker, Professor, Wehrwirtschaftsführer, Kriegsverbrecher

Als Himmler im Herbst 1943 alle jüdischen Zwangsarbeiter der Karpathen-Öl AG ermorden lassen wollte, intervenierten bei ihm Alfred Speer, Alfred Bentz und Carl Krauch – mit Erfolg. War Carl Krauch also ein Judenretter? Mitnichten! Es ging ihm nur um die Sicherung der kriegswichtiger Ölversorgung. Zugleich verlangte er mit Nachdruck von der Karpathen Öl die zügige Reduzierung der Anzahl jüdischer Zwangsarbeiter., was ihren sicheren Tod bedeutete.

Krauch war im Vorstand von BASF und IG Farben. Als eine Schlüsselperson in der 4-Jahresplan-Behörde, die Deutschland innerhalb von vier Jahren kriegsbereit machen sollte, forcierte er die Aufrüstung, insbesondere den Bau von Werken zur Herstellung von synthetischem Benzin sowie zur Produktion von Sprengstoffen und Giftgas. Als Standort eines neuen Buna-Werks wählte er Auschwitz aus. Am 18.2.1941 forderte er in einem Brief an Göring die größtmögliche Zahl gelernter und ungelernter Arbeiter aus dem nahegelegenen Konzentrationslager. „Krauch wurde zum Symbol des Rüstungsbeitrags der I.G.“ (Borkin)

Ab Mai 1944 bombardierten die Alliierten die ungeschützten Treibstoffwerke. Krauch wirkte maßgeblich mit am Mineralölsicherungsplan („Geilenberg-Programm“), das die Unter-Tage-Verlagerungen der Raketen-, Flugzeug- und Mineralölindustrie vorsah. Tausende Zwangsarbeiter und KZ-Häftlinge kostete das ihr Leben.

Nach Kriegsende behauptete Krach im I.G.-Farben-Prozess, keine Ahnung von den Zuständen in den Konzentrationslagern gehabt zu haben. 1948 wird er zu 6 Jahren Gefängnis verurteilt. Die Hohe Kommission der Alliierten verfügte die Zerschlagung der IG Farben und bestimmte, dass kein verurteilter Kriegsverbrecher direkt oder indirekt in der Leitung der neu entstehenden Gesellschaften vertreten sein dürfe (Law No. 35). Bereits 1950 befindet Krauch sich wieder auf freiem Fuß. Er wird dann Aufsichtsratsmitglied in der IG-Nachfolgegesellschaft Chemische Werke Hüls.
Kurzbiographie Carl Krauch

Bundesarchiv 146-2007-0058: IG Farben Auschwitz

Bundesarchiv 146-2007-0068: IG Farben Auschwitz – Strassenbauarbeiten

[EN] chemist, professor, military economy leader, war criminal

When Himmler wanted to have all Jewish forced labourers of the Karpathen-Öl AG murdered in autumn 1943, Alfred Speer, Alfred Bentz and Carl Krauch intervened with him – with success. So was Carl Krauch a Jew saviour? Not at all! He was only concerned with securing the oil supply that was so important for the war effort. At the same time, he demanded emphatically that the Carpathian oil company quickly reduce the number of Jewish forced laborers, which implied their certain death.

Krauch was on the board of BASF and IG Farben. As a key figure in the Four-Year Plan Authority, which was to make Germany ready for war within four years, he pushed ahead with armaments, in particular the construction of plants for the production of synthetic gasoline and the production of explosives and poison gas. He chose Auschwitz as the site of a new Buna plant. On February 18, 1941, in a letter to Göring, he demanded the largest possible number of skilled and unskilled construction workers from the adjoining concentration camp. “Krauch became the symbol of I.G.’s contribution to Germany’s military strength.” Borkin, Crime, p. 61

From May 1944 the Allies bombed the unprotected fuel plants. Krauch played a decisive role in the mineral oil security plan („Geilenberg Programme“), which provided for the underground relocation of the rocket, aircraft and mineral oil industries. This cost thousands of forced labourers and concentration camp prisoners their lives.

After the end of the war, Krach claimed in the I.G. Farben trial that he had no idea of the conditions in the concentration camps. In 1948 he was sentenced to 6 years in prison. The Allied High Commission ordered the dismantling of IG Farben and stipulated that no convicted war criminal could be directly or indirectly represented in the management of the newly emerging companies (Law No. 35). Already in 1950 Krauch is again at liberty. He then became a member of the supervisory board of the IG successor company Chemische Werke Hüls.
short biography Carl Krauch

[PL] chemik, profesor, szef gospodarki wojskowej, zbrodniarz wojenny

Kiedy jesienią 1943 roku Himmler chciał zamordować wszystkich żydowskich robotników przymusowych z Karpathen-Öl AG, Alfred Speer, Alfred Bentz i Carl Krauch interweniowali u niego – z sukcesem. Czy więc Carl Krauch był żydowskim wybawcą? Wcale nie! Zależało mu tylko na zabezpieczeniu dostaw ropy naftowej, które były tak ważne dla działań wojennych. Jednocześnie stanowczo domagał się, aby karpackie przedsiębiorstwo naftowe szybko zmniejszyło liczbę żydowskich robotników przymusowych, co oznaczało ich pewną śmierć.

Krauch był w zarządzie BASF i IG Farben. Jako kluczowa postać we władzach Planu Czteroletniego, który w ciągu czterech lat miał przygotować Niemcy do wojny,

forsował prace nad uzbrojeniem, w szczególności nad budową instalacji do produkcji benzyny syntetycznej oraz produkcji materiałów wybuchowych i gazu trującego. Wybrał Auschwitz jako miejsce lokalizacji nowej fabryki Buny. 18 lutego 1941 r. w liście do Göringa zażądał jak największej liczby wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych pracowników z pobliskiego obozu koncentracyjnego. „Krauch stał się symbolem wkładu I.G. w siłę wojskową Niemiec.“ (Borkin, Crime, p 61)

Od maja 1944 roku alianci bombardowali niechronione zakłady paliwowe. Krauch odegrał decydującą rolę w planie bezpieczeństwa dla ropy naftowej („Program Geilenberga“), który przewidywał przeniesienie przemysłu rakietowego, lotniczego i naftowego pod ziemię . Kosztowało to życie tysięcy robotników przymusowych i więźniów obozów koncentracyjnych.

Po zakończeniu wojny Krach twierdził w procesie I.G. Farbena, że nie miał pojęcia o warunkach panujących w obozach koncentracyjnych. W 1948 roku został skazany na 6 lat więzienia. Aliancka Wysoka Komisja nakazała likwidację IG Farben i zastrzegła, że żaden skazany zbrodniarz wojenny nie może być bezpośrednio lub pośrednio reprezentowany w kierownictwie nowo powstających spółek (ustawa nr 35). Lecz już w 1950 roku Krauch znów jest na wolności. A potem zostaje członkiem rady nadzorczej następcy IG, firmy Chemische Werke Hüls.
krótka biografia Carla Kraucha

[UA] Хімік, професор, військовий начальник, військовий злочинець

https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%85

 

Friedrich Hildebrand (1902-)

[DE] Wenn Gewalttäter sich gegenseitig übertreffen wollen…

Der Stab des SS- und Polizeiführers (SSPF) Galizien, Fritz Katzmann, organisierte den Massenmord an den Juden. Als Günstling Katzmanns gehörte seit Juli 1942 der SS-Mann Friedrich Hildebrand diesem Stab an. Im Sommer 1943 wurde Hildebrand offiziell Kommandant der Zwangsarbeiterlager der Karpathen-Öl – bis es Ersatz gab, sollten jüdische Facharbeiter der kriegswichtigen Erdölindustrie erhalten bleiben. Katzmann prahlte bei seinem Abschied in seinem berüchtigten „Katzmann Bericht“ damit, dass er fast alle Juden Galiziens ermorden ließ. Als Nachfolger folgte ihm am 10.7.43 der SS-Brigadeführer Theobald Thier.

Am 17. Juli wurden im Zweigbetrieb Kalusz der Karpathen-Öl alle dort beschäftigten Juden ermordet. Am 21.Juli sollten dann auch die 42 „Arbeitsjuden“ des Werks in Stryj „ausgesiedelt“ werden. Die Karpathen-Öl befürchtete, dass danach auch die rund 2.000 jüdischen Arbeiter in den Hauptbetrieben in Drohobycz und Boryslaw ermordet werden sollten und wandten sich an Hildebrand. Dieser leitete die Aktion , hatte aber in seiner Funktion auch zu verantworten, dass die Ölproduktion keinen Schaden nehmen durfte. Hildebrand wies den Kommandanten der Schutzpolizei in Stryj an, die jüdischen Arbeiter der Firma zurückzugeben. Es waren aber nur noch 19 – die anderen waren schon erschossen worden. Am nächsten Tag ließ der örtliche Vertreter der Sicherheitspolizei die Juden wieder verhaften und alle bis auf sieben erschiessen. Der neue SSPF und seine Sicherheitspolizei hatten damit gezeigt, dass sie nicht weniger radikal als Katzmann waren: ihnen war die Vernichtung der Juden wichtiger als ökonomische Interessen. Dem Massenmörder Hildebrand wurden seine Grenzen aufgezeigt – wollte er diesmal für die Kriegsproduktion Juden zeitweise schonen, so zeigten ihm jetzt andere, dass sie ihn an Rücksichtslosigkeit noch übertrumpfen konnten.

Kurzbiographie Friedrich Hildebrand

[EN] When violent criminals try to outdo each other…

The staff of the SS and Police leader (SSPF) Galicia, Fritz Katzmann, organized the mass murder of the Jews. As a favourite of Katzmann, SS man Friedrich Hildebrand had been a member of this staff since July 1942. In the summer of 1943, Hildebrand officially became commander of the forced labor camps of the Carpathian Oil – until there were replacements, Jewish skilled workers of the war-important oil industry were to be retained. On his departure, Katzmann boasted in his infamous „Katzmann Report“ that he had almost all of Galicia’s Jews murdered. He was succeeded by SS-Brigadeführer Theobald Thier on 10.7.43.

On 17 July, all the Jews employed at the Kalusz branch of the Carpathian Oil Company were murdered. On 21 July the 42 „labour Jews“ of the Stryj plant were also to be „resettled“. The Karpathen-Öl feared that afterwards also the approximately 2,000 Jewish workers in the main plants in Drohobycz and Boryslaw should be murdered and turned to Hildebrand. Hildebrand led the action, but in his function he was also responsible that the oil production was not allowed to be damaged. Hildebrand instructed the commander of the Schutzpolizei (municipal police) in Stryj to return the Jewish workers to the company. But there were only 19 left – the others had already been shot. The next day the local representative of the SS Security Service had the Jews arrested again and shot all but seven. The new SSPF and its Security Police had thus shown that they were no less radical than Katzmann: the extermination of the Jews was more important to them than economic interests. The mass murderer Hildebrand was shown his limits – if this time he wanted to spare Jews for the war production, others showed him that they could outdo him in ruthlessness.

short biography Friedrich Hildebrand

[PL] Gdy brutalni sprawcy chcą się prześcigać w aktach przemocy ..

Dowódca SS i Policji (SSPF) Galicja, Fritz Katzmann, organizował masowe mordy Żydów. Jako ulubieniec Katzmanna, esesman Friedrich Hildebrand należał od lipca 1942 r. do jego sztabu. Latem 1943 r. Hildebrand został oficjalnie dowódcą obozu pracy przymusowej w Karpathen-Öl AG – wykwalifikowani robotnicy strategicznie ważnego przemysłu naftowego mieli pozostać tam do czasu znalezienia zastępstwa. Katzmann chwalił się podczas swojego pożegnania w swoim niesławnym raporcie „ że kazał zamordować prawie wszystkich Żydów w Galicji. Jego następcą został 10 lipca 1945 r. SS-Brigadeführer Theobald Thier. 17 lipca wszyscy Żydzi zatrudnieni w oddziale Karpathen-Öl w Kałuszu zostali zamordowani. 21 lipca „przesiedlonych” miało zostać dalszych 42 „pracujących Żydów” z zakładu w Stryju . Karpathen-Öl obawiał się, że około 2000 żydowskich robotników w głównych zakładach w Drohobyczu i Borysławiu zostanie również zamordowanych i zwróciło się do Hildebranda. Ten kierował tą akcją, ale także w ramach swoich obowiązków odpowiadał za to, by produkcja ropy nie została zagrożona. Hildebrand polecił dowódcy Schutzpolizei w Stryju zwrócenie żydowskich robotników zakładom. Ale było ich tylko 19 – pozostali już zostali zastrzeleni. Następnego dnia lokalny przedstawiciel policji bezpieczeństwa ponownie aresztował Żydów i zastrzelił wszystkich oprócz siedmiu. Nowy SSPF i jego policja bezpieczeństwa pokazali, że byli nie mniej radykalni niż Katzmann: eksterminacja Żydów była dla nich ważniejsza niż interesy gospodarcze. Masowemu mordercy Hildebrandowi, pokazano jego granicę – tym razem chciał oszczędzić Żydów dla zachowania produkcji wojennej, to inni pokazali mu, że mogą go jeszcze prześcignąć w bezwzględności.

krótka biografia Friedricha Hildebranda (1)

Else Beitz (1920-2014)

1939 Hamburg

1978 Essen

[DE] „Hinter jedem starken Mann steckt eine starke Frau“ – wenn diese Behauptung ihre Berechtigung hat, dann sicher für Berthold und Else Beitz. Trotz Gefahr für sich und ihr Kind unterstützte sie ihren Mann bei seinen Rettungsaktionen. Bei Razzien der Gestapo versteckte sie auch selbst Juden, vor allem jüdische Kinder, in ihrem Wohnhaus. Überlebende des Holocaust erinnerten sich mit Dankbarkeit an das menschliche Verhalten von Else Beitz. Sie teilte mit ihrem Mann den Mut und menschlichen Anstand.

Kurzbiographie Else Beitz

[EN] „Behind every strong man there is a strong woman“ – if this assertion is justified, then certainly for Berthold and Else Beitz. Despite danger for herself and her child she supported her husband in his rescue operations. During raids by the Gestapo, she also hid Jews herself, especially Jewish children, in her home. Survivors of the Holocaust remembered Else Beitz’s human behaviour with gratitude. She shared with her husband the courage and human decency.

short biography Else Beitz

[PL] „Za każdym silnym mężczyzną stoi silna kobieta“ – jeśli to twierdzenie jest uzasadnione, to na pewno dla Bertholda i Else Beitz. Mimo niebezpieczeństwa dla siebie i dziecka wspierała męża w jego działaniach ratunkowych. Podczas łapanek gestapo również ukrywała w swoim domu Żydów, zwłaszcza żydowskie dzieci. Ocaleni z Holocaustu z wdzięcznością wspominali ludzkie zachowanie Else Beitz. Dzieliła z mężem odwagę i ludzką przyzwoitość.

krótka biografia Else Beitza

Photos: Privatarchiv Beitz

Friedrich Katzmann (1906-1957)

Katzmann-Bericht

[DE] 1957 starb Bruno Albrecht in einem Krankenhaus in Darmstadt. Bruno Albrecht war aber nicht sein richtiger Name – sein richtiger Name war Friedrich Katzmann. Von 1941 bis Sommer 1943 war er der SS- und Polizeiführer im Distrikt Galizien und damit der Hauptverantwortliche für den Massenmord an den galizischen Juden.
Gleich zu Beginn seiner Tätigkeit instruierte Katzmann am 16.10.1941 zukünftige SS-Lagerleiter. Die Juden seien der größte Feind und schuld am Krieg. Er gab den SS-Kommandanten folgende Regeln mit auf den Weg:

»1. Arbeitsunfähige Juden sind zu erschießen,
2. Auf flüchtende Lagerinsassen ist ohne Anruf zu schießen,
3. Wiederergriffene Flüchtlinge sind zu erschießen,
4. Für einen nicht wieder ergriffenen Geflüchteten sind jeder 10. Jude seiner Arbeitskolonne oder 10 Geiseln seines Heimatortes zu erschießen,
5. Lagerinsassen, die die Arbeit sabotieren oder Widerstand leisten, sind zu erschießen.«

Kurzbiographie Friedrich Katzmann

[EN] Bruno Albrecht died in 1957 in a hospital in Darmstadt. But Bruno Albrecht was not his real name – his real name was Friedrich Katzmann. From 1941 until summer 1943 he was the SS and police leader in the Galician district and thus the main person responsible for the mass murder of the Galician Jews.
Right at the beginning of his work, Katzmann instructed future SS camp leaders on 16.10.1941. The Jews were the greatest enemy and guilty of the war. He gave the SS commanders the following rules to follow:

„1. Jews who are unfit for work are to be shot,
2. Shoot at escaping camp inmates without calling,
3. recaptured refugees shall be shot and killed,
4. for an escaped prisoner who is not recaptured, every 10th Jew of his work group or 10 hostages of his home town are to be shot,
5. camp inmates who sabotage the work or resist shall be shot.“

short biography Friedrich Katzmann

[PL] W 1957 roku zmarł w szpitalu w Darmstadt Bruno Albrecht. Ale Bruno Albrecht naprawdę nazywał się Friedrich Katzmann. Od 1941 r. do lata 1943 r. był dowódcą SS i Policji w Dystrykcie Galicja, a tym samym główną osobą odpowiedzialną za masowy mord na galicyjskich Żydach.
Już na początku swojej działalnosci , Katzmann instruował 16.10.1941 r. przyszłego szefa SS w obozie pracy przymusowej:

1. Żydów niezdolnych do pracy należy rozstrzelać,
2. Do więźniów podejmujących ucieczkę strzelać bez ostrzeżenia
3. Złapanych uciekinierów należy rozstrzelać
4. Za każdego nie złapanego uciekiniera należy rozstrzelać co dziesiątego Żyda z jego kolumny roboczej lub dziesięciu zakładników z miejscowości, z której pochodzi,
5. Więźniów, którzy pracę sabotują lub stosują opór należy rozstrzelać.”

krótka biografia Friedrich Katzmann

Photo
[EN] Left to right: Janowska concentration camp commandant Friedrich Warzok, SS-Gruppenfuehrer Fritz Katzmann, Reichsfuehrer SS Heinrich Himmler during official visit
[DE] Von links nach rechts: Friedrich Warzok (Lagerführer des Zwangsarbeitslagers Lemberg-Janowska), SS- und Polizeiführer Galizien (SSPF), Friedrich Katzmann, Reichsführer SS und Polizei, Heinrich Himmler, bei einem Besuch des Lagers Janowska
[PL] Fritz Katzmann pierwszy za Heinrichem Himmlerem (drugi z prawej)

Photos: wikimedia/public domain (IPN/USHMM)

Berthold Beitz (1913-2013)

Beitz in Boryslaw, 1939

1942: Else, Barbara, Berthold Beitz

[DE] Kann ein Unternehmer oder ein leitender Angestellter eines Unternehmens ein Retter sein, ein Gerechter unter den Völkern? Oder unternimmt er Rettungsversuche nicht aus Menschlichkeit, sondern nur aus dem Grund, Arbeitskräfte für das Unternehmen zu sichern? Der Verdacht wurde auch gegen Berthold Beitz geäußert, der als 28jähriger die kaufmännische Leitung eines Ölunternehmens im besetzten Galizien übernahm. Es gibt aber zahlreiche Zeugnisse von Überlebenden, dass er Juden, die keine Fachkräfte waren, Kranke, Alte und Kinder vor der Ermordung rettete. Er tat dies aus menschlichem Anstand unter Gefahr für sein eigenes Leben und das seiner Frau und Tochter. Er betrachtete sich selbst aber nicht als Held, sondern litt darunter, weil er vielen nicht helfen konnte. Sein Leben lang erinnerte er sich z.B. an diese Szene, als er Menschen aus einem Todestransport in das Vernichtungslager Belzec holen wollte. „Eine meiner Sekretärinnen…, die schrie meinen Namen immer aus dem Viehwaggon oben heraus, da habe ich sie herausgeholt. Und sie sagte: ‚Mit Verlaub: Ist es erlaubt, meine Mutter herauszuholen?‘, und ich dann: ‚Ja, hol sie heraus, komm.‘ Dann kam einer von der SS an: ‚Ja, was ist das denn?‘ ‚Ja, die arbeitet bei mir.‘ ‚Was, die alte Frau?‘ ‚Ja, das ist die Mutter.‘ ‚Nein, die geht wieder zurück‘, sagt er. ‚Die andere können Sie haben, die schenke ich Ihnen.‘ Und da sagte die Sekretärin: ‚ Ist es erlaubt, Herr Direktor, dann gehe ich auch zurück.‘ Und sie ist wieder in den Waggon hereingegangen zu ihrer Mutter.“ (Sandkühler, Endlösung in Galizien, S. 339f.)

Kurzbiographie Berthold Beitz
Rettergeschichte (Yad Vashem)

[EN] Can an entrepreneur or a manager of a company be a saviour, a Righteous among Nations? Or does he or she make rescue attempts not out of humanity, but only for the reason of securing manpower for the company? The suspicion was also raised against Berthold Beitz, who at the age of 28 took over the commercial management of an oil company in occupied Galicia. However, there are numerous testimonies from survivors that he saved Jews who were not skilled workers, the sick, the old and children from being murdered. He did so out of human decency, at the risk of his own life and that of his wife and daughter. However, he did not consider himself a hero, but suffered because he could not help so many. All his life he remembered, for example, this scene when he wanted to rescue people from a death transport to the Belzec extermination camp. „One of my secretaries …, who always shouted my name out of the cattle wagon upstairs, I took her out of it. And she said, ‚With respect, is it allowed to take my mother out?‘, and I said, ‚Yes, take her out, come.‘ Then one of the SS arrived: „Yes, what is it?“ „Yes, she works for me. „The old woman?“ „Yes, that’s her mother.“ „No, she’s going back,“ he says. „You can have the other one, it’s a gift. And the secretary said: “If it’s allowed, Mr. Director, I’ll go back too. And she went back into the carriage to her mother.“ (Sandkühler, Endlösung in Galizien, p. 339f.).

short biography Berthold Beitz
Rescuer story (Yad Vashem)  

[PL] Czy przedsiębiorca lub kierownik firmy może być wybawicielem, sprawiedliwym wśród narodów? Czy może podejmuje próby ratowania nie z człowieczeństwa, ale tylko po to, by pozyskać pracowników dla firmy? O to podejrzewano również Bertholda Beitza, który w wieku 28 lat przejął kierownictwo handlowe koncernu naftowego w okupowanej Galicji. Istnieją jednak liczne świadectwa ocalałych, że uratował on przed zamordowaniem Żydów, którzy nie byli robotnikami wykwalifikowanymi, chorych, starych i dzieci. Zrobił to z ludzkiej przyzwoitości, z narażeniem życia własnego, żony i córki. Nie uważał się jednak za bohatera, ale cierpiał, ponieważ nie mógł pomóc wielu. Całe życie pamiętał na przykład scenę, kiedy chciał wydostać ludzi z transportu do obozu zagłady w Bełżcu. „Jedną z moich sekretarek…, która krzyczała moje imię z bydlęcego wagonu na górze, wyciągnąłem z niego. A ona na to: „Z całym szacunkiem, czy można też zabrać moją matkę?“, a ja na to: „Tak, zabierz ją, chodź.” Wtedy nadszedł jeden z SS: „A co to ma znaczyć?“ „No, ona pracuje dla mnie. „Co, ta stara kobieta?“ „Tak, to jej matka.“ „Nie, ona wraca“, mówi. „Tą drugą może Pan mieć, daruję ją Panu.” A wtedy sekretarka powiedziała: „Jeśli wolno, panie dyrektorze, ja też wrócę“. I wróciła do wagonu, do swojej matki.“ (Sandkühler, Endlösung in Galizien, s. 339f.).

krótka biografia Bertholda Beitza
Beitz_rescuerstory_Polish

Photos: Privatarchiv Beitz / Yad Vashem / Hasbron-Blume

Roman Schönbach (1912-)

[DE] Roman Schönbach aus Oberschlesien lernte den Beruf des Maurers. 1928 trat er der Hitlerjugend bei, 1937 der SS. Zu Beginn des Angriffskriegs auf Polen wurde er als Hilfspolizist eingesetzt. Im Distrikt Lublin gehörte er zum volksdeutschen Sonderdienst, der selbst von Generalgouverneur Hans Frank als Mördertruppe bezeichnet wurde. Im Oktober 1941 suchte der SS- und Polizeiführer im Distrikt Galizien, Fritz Katzmann, SS-Männer für die Bewachung der Zwangsarbeitslager für Juden: als einer der nicht-fronttauglichen Waffen-SS-Männer wurde ihm Roman Schönbach zugewiesen. Er musste sich nach einer Degradierung wegen Trunkenheit im Dienst bewähren. Erst kommandierte er die Truppe des Hilfswilligen (Trawniki) im Zwangsarbeitslager Lemberg-Janowska, dann wurde er als SS-Wachmann in den Zwangsarbeitslagern in Drohobycz und Boryslaw eingesetzt. Trotz zahlreicher Ermordungen, die ihm vorgeworfen wurden, kam er mit einer Haftstrafe von 8 Jahren für die Beteiligung an 51 Mordtaten glimpflich davon – ansonsten wurde er mangels Beweisen freigesprochen. Nach 5 Jahren wurde er zur Bewährung auf freien Fuß gesetzt. Die Bilanz: knapp fünf Wochen Haft für ein Menschenleben

Kurzbiographie Roman Schönbach

[EN] Roman Schönbach from Upper Silesia learned the profession of a bricklayer. In 1928 he joined the Hitler Youth, in 1937 the SS. At the beginning of the war of aggression against Poland, he was deployed as an auxiliary policeman. In the district of Lublin he belonged to the Sonderdienst (ethnic German special service), which was itself termed a murder troop by Governor General Hans Frank. In October 1941, Fritz Katzmann, the SS and police leader in the Galicia district, was looking for SS men to guard the forced labor camps for Jews: Roman Schönbach was assigned to him as one of the Waffen-SS men who were not suitable for the front. After being degraded for drunkenness, he had to prove himself in service. First he commanded the troop of the Trawniki in the forced labor camp Lemberg-Janowska, then he was used as SS guard in the forced labor camps in Drohobycz and Boryslaw. Despite numerous murders, which were charged against him, he got off lightly with a prison sentence of 8 years for the participation in 51 murders – otherwise he was acquitted for lack of evidence. After 5 years he was released on probation. The balance: almost five weeks imprisonment for one human life.

short biography Roman Schönbach

[PL] Roman Schönbach z Górnego Śląska zdobył zawód murarza. W 1928 r. wstąpił do Hitlerjugend, w 1937 r. do SS. Na początku wojny przeciwko Polsce służył jako policjant w policji pomocniczej. W dystrykcie lubelskim należał do Volksdeutsche Sonderdienst, który sam gubernator generalny Hans Frank określił mianem oddziału morderczego. W październiku 1941 r. Fritz Katzmann, dowódca SS i policji, poszukiwał esesmanów w dzielnicy Galicja do pilnowania obozów pracy przymusowej dla Żydów: Roman Schönbach został przydzielony do niego jako jeden z nieczołowych esesmanów Waffen. Po tym, jak został zdegradowany za pijaństwo, musiał się sprawdzić w służbie. Najpierw dowodził oddziałem w Trawnikach w obozie pracy przymusowej Lemberg-Janowska, następnie został wysłany jako strażnik SS w obozach pracy przymusowej w Drohobyczu i Borysławiu. Mimo licznych morderstw, o które go oskarżono, lekko wyszedł z więzienia na 8 lat za udział w 51 zabójstwach – w przeciwnym razie uniewinniono go za brak dowodów. Po 5 latach został zwolniony na okres próbny. Równowaga: prawie pięć tygodni więzienia za jedno ludzkie życie..

krótka biografia Romana Schönbacha

Józef Lipman (1931)

[DE] Józef Lipman, Mensch, Jude, der statt eine schöne Kindheit zu erleben tagtäglich in dem von Deutschen besetzten Borysław um sein Leben kämpfen musste, hat den Holocaust überlebt. Nach dem Krieg ist er mit seinen Eltern nach Wałbrzych (Waldenburg) übersiedelt. In seine Geburtsstadt, die so sehr mit den Erinnerungen an schlimmste Erlebnisse verbunden ist, ist er erst nach 68 Jahren zurückgekommen, begleitet von Aktiven der Aktion Sühnezeichen Friedensdienste (ASF). Seine berührende Kindheitsgeschichte wurde dann Thema in der Ausstellung „Eine Geschichte von Vernichtung und Überleben. Der Holocaust im galizischen Erdölrevier.“

Kurzbiographie    Kurzbiographie Jozef Lipman
Erinnerungen an eine unkindliche Kindheit  Rede in Görlitz 2007

After the war: student in Wroclaw

2015 Boryslaw

2010: Józef with Klaus

[EN] Józef Lipman, human being: a Jew, who instead of living a beautiful childhood had to fight for his life every day in the German-occupied Borysław, survived the Holocaust. After the war he moved with his parents to Wałbrzych (Waldenburg). He did not return to his native town, which is so closely linked to the memories of the worst experiences, until after 68 years, accompanied by activists of the Action Reconciliation Service for Peace (ARSP/ASF). His touching childhood story then became a topic in the exhibition „A Story of Destruction and Survival. The Holocaust in the Galician Oil Belt“.

Short biography  short biography Jozef Lipman
Memories of a lost childhood  speech in Goerlitz 2007

[PL] Józef Lipman, człowiek, Żyd, który zamiast cieszyć się pięknym dzieciństwem musiał w okupowanym przez Niemców Borysławiu, codziennie walczyć o swoje życie, ale przeżył. Po wojnie został wraz z rodzicami przesiedlony do Wałbrzycha. Do miasta urodzenia, które tak mocno łączy się z najstraszniejszymi przeżyciami, wrócił po raz pierwszy dopiero po 68 latach. Towarzyszyli mu w czasie tej wizyty aktywiści z Akcji Znaku Pokuty Służby dla Pokoju (ASF). Jego poruszająca historia wojenna stała się tematem wystawy ”Historia Zagłady i przeżycia. Holokaust w Galicyjskim Okręgu Naftowym”.

Krótka biografia    Krótka biografia Józefa Lipmana
„Wspomnienia straconego dzieciństwa“    Wystąpienie w Görlitz 2007 r.

Alfred Schreyer (1922-2015)

Alfred with his parents

After the war

 

 

 

 

 

 

 

[DE] „Der letzte Jude von Drohobytsch“ – so lautet der Titel eines sehenswerten Films von Paul Rosdy über Alfred Schreyer, den letzten Vorkriegsjuden dieser galizischen Stadt, Schüler des Schriftstellers und Malers Bruno Schulz. Vater, Mutter und viele Verwandten wurden während der Nazi-Herrschaft ermordet – er selbst überlebte Zwangsarbeit, Konzentrationslager und Todesmarsch. Nach dem Krieg wurde er Sänger und Violonist in einem Kinofoyer-Orchester, und Musiklehrer. Seine russische Frau Ludmilla hielt auch während der antisemitischen Repressionen in der Sowjetunion zu ihm. Nach dem Ende der Sowjetunion blieb er in Drohobycz, während seine Kinder nach Deutschland auswanderten. Seine völkerverbindenden Konzerte in Polen, der Ukraine, Deutschland und anderen Ländern machten ihn berühmt: Alfred Schreyer sprach und sang in Jiddisch, Ukrainisch, Polnisch, Deutsch, Russisch und Hebräisch. Er war in einer Person heimatverbundener Jude, Kosmopolit und Humanist. Welch ein Leben, was für ein Mensch!
Kurzbiographie Alfred Schreyer
Schreyer über die Massenerschiesungen im Bronnitzer Wald
Konzert 2010 in Berlin

[EN] The last Jew of Drohobytsch“ is the title of a worth seeing film by Paul Rosdy about Alfred Schreyer, the last pre-war Jew in this Galician city, a pupil of the writer and painter Bruno Schulz. Father, mother and many relatives were murdered during the Nazi regime – he himself survived forced labor, concentration camps and death marches. After the war he became a singer and violonist in a cinema foyer orchestra, and music teacher. His Russian wife Ludmilla also stood by him during anti-Semitic repressions in the Soviet Union. After the end of the Soviet Union he stayed in Drohobycz while his children emigrated to Germany. His people-uniting concerts in Poland, Ukraine, Germany and other countries made him famous: Alfred Schreyer spoke and sang in Yiddish, Ukrainian, Polish, German, Russian and Hebrew. He was a Jew, cosmopolitan and humanist in one person. What a life, what a person!
short biography Alfred Schreyer
The mass shootings in the Bronica Forest
Alfred Schreyer sings the Polish tango in Lviv, 2007   

[PL] „Ostatni Żyd z Drohobycza“ to tytuł wartego obejrzenia filmu Paula Rosdy’ego o Alfredzie Schreyerze, ostatnim przedwojennym Żydzie w tym galicyjskim mieście, uczniu pisarza i malarza Brunona Schulza. Ojciec, matka i wielu krewnych zostało zamordowanych w czasach reżimu nazistowskiego – on sam przeżył pracę przymusową, obozy koncentracyjne i Marsz Śmierci . Po wojnie został wokalistą i skrzypkiem orkiestry filmowej i nauczycielem muzyki. Jego rosyjska żona Ludmilla wspierała go również podczas antysemickich represji w Związku Radzieckim. Po rozpadzie Związku Radzieckiego pozostał w Drohobyczu, chociaż jego dzieci wyemigrowały do Niemiec. Sławę przyniosły mu jednoczące narody koncerty w Polsce, na Ukrainie, w Niemczech i innych krajach: Alfred Schreyer mówił i śpiewał w języku jidysz, ukraińskim, polskim, niemieckim, rosyjskim i hebrajskim. Był Żydem, kosmopolitą i humanistą w jednej osobie. Co za życie, co za człowiek!
krótka biografia Alfreda Schreyera
Masowe rozstrzelania w Lesie Bronickim
Koncert w Krakowie, 2011 r.

Abiturzeugnis 1940

1949 Heirat Alfred und Ludmilla

06/2014: Besuch bei Alfred Schreyer

2015

 

Hans Sobotta (1912-)

[DE] Häufig stellt man sich SS-Männer so vor: einfache Herkunft, geringe Bildung, wenig Lebenschancen. Und dann eröffnet sich ihnen mit der Machtergreifung der Nazis die Chance auf Karriere und Macht: als Mitglieder der SS können sie Macht ausüben über andere (auch gebildetere und wohlhabendere) Menschen, sie können sich bereichern, sie können willkürlich über Leben und Tod anderer Menschen entscheiden, sie können lustvoll morden. Hans Sobotta, SS-Rottenführer, Leiter mehrerer Arbeitslager in Galizien, verhielt sich genau diesem Klischee entsprechend.  Kurzbiographie Hans Sobotta


[EN] Often SS men are imagined in this way: simple background, little education, poor life chances. And then, with the seizure of power by the Nazis, they are given the chance of a career and might: as members of the SS, they can exercise power over other people (even more educated and wealthy ones), they can enrich themselves, they can arbitrarily decide on the life and death of other people, they can murder with delight. Hans Sobotta, SS-Rottenführer, leader of several labour camps in Galicia, behaved exactly according to this cliché.  short biography Hans Sobotta


[PL] Często wyobrażamy sobie SS-manów w ten sposób: proste pochodzenie, brak dobrego wykształcenia, niewiele możliwości w życiu. A potem, wraz z przejęciem władzy przez nazistów, zyskują szansę na karierę i władzę: jako członkowie SS mogą sprawować władzę nad innymi (bardziej wykształconymi i bogatszymi), mogą się bogacić, mogą arbitralnie decydować o życiu i śmierci innych ludzi, mogą z rozkoszą mordować. Hans Sobotta, SS-Rottenführer, komendant kilku obozów pracy w Galicji, zachowywał się dokładnie według tego stereotypu.  krótka biografia Hans Sobotta

« Ältere Beiträge